Các em học sinh thân mến!
Công cuộc chuyển đổi số đang mở ra những chân trời mới đầy rộng mở, tạo điều kiện thuận lợi để chúng ta học tập, sáng tạo, kết nối và phát triển bản thân. Thế nhưng, tiến bộ công nghệ chỉ thực sự phát huy trọn vẹn giá trị nhân văn khi được tiếp cận và sử dụng đúng cách, an toàn và có trách nhiệm. Xây dựng một không gian mạng lành mạnh không phải là nhiệm vụ của riêng nhà trường, gia đình hay các cơ quan quản lý, mà mỗi học sinh – với tư cách là những công dân số trẻ tuổi – đều là một chủ thể tích cực, chung tay kiến tạo nên môi trường số văn minh, an toàn.
Bước vào kỷ nguyên số, Internet và các nền tảng mạng xã hội đã trở thành một phần thiết yếu, gắn liền với học tập, giao tiếp và đời sống thường nhật của học sinh. Chỉ với một thiết bị thông minh có kết nối mạng, các em có thể dễ dàng tra cứu dữ liệu, tham gia học trực tuyến, giao lưu bạn bè, hòa mình vào các hoạt động cộng đồng và tiếp cận kho tàng tri thức vô tận của nhân loại.
Cần nhận thức sâu sắc: không gian mạng không phải là vùng đất vô luật pháp. Bất kỳ một bình luận, hình ảnh, video clip, lượt chia sẻ hay luồng thông tin nào được đăng tải đều tạo ra những tác động thực tế đến cộng đồng và luôn lưu lại dấu vết kỹ thuật số. Do đó, song hành cùng việc trau dồi kiến thức và kỹ năng số, mỗi học sinh cần rèn luyện văn hóa ứng xử chuẩn mực, nâng cao ý thức trách nhiệm và tuyệt đối tuân thủ pháp luật khi tham gia thế giới số.
Thực hiện Kế hoạch số 275/KH-THPTNTBD ngày 12/8/2026 của Trường THPT Nguyễn Trãi – Ba Đình về công tác thông tin, tuyên truyền Cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2026 – 2030 (trong đó đặc biệt nhấn mạnh mục tiêu chuyển đổi số, xây dựng mô hình trường học thông minh, phong trào “Bình dân học vụ số” và bồi dưỡng năng lực số toàn diện cho học sinh), Tổ Xã hội trân trọng gửi tới các em những nguyên tắc cốt lõi trong ứng xử trên không gian mạng:
1. SUY NGHĨ CẨN TRỌNG TRƯỚC KHI ĐĂNG TẢI VÀ CHIA SẺ THÔNG TIN
| “Không phải điều gì nhìn thấy trên mạng cũng đúng – Không phải điều gì đúng cũng cần chia sẻ ngay.” |
Mạng xã hội có tính lan truyền theo cấp số nhân với tốc độ chóng mặt. Một thông tin thất thiệt chưa qua kiểm chứng khi bị phát tán diện rộng có thể dẫn tới những hiểu lầm tai hại, xâm phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm, uy tín cũng như quyền lợi hợp pháp của người khác.
Bộ câu hỏi tự kiểm chứng (5T): Trước khi bấm nút đăng tải hoặc chia sẻ bất kỳ nội dung nào, hãy chủ động tự vấn bằng 5 câu hỏi sau:
- 1. Tính chính xác: Thông tin này đã được xác thực tính chính xác hay chưa?
- 2. Độ tin cậy: Nguồn phát hành thông tin có uy tín và chính thống không?
- 3. Tính nhân văn: Nội dung chia sẻ có nguy cơ xúc phạm, làm tổn thương hoặc phương hại đến người khác không?
- 4. Quyền riêng tư: Mình đã được sự đồng ý hợp pháp khi sử dụng hình ảnh, thông tin của người khác chưa?
- 5. Trách nhiệm cá nhân: Nếu thầy cô, cha mẹ hoặc bạn bè đọc được bài viết này, mình có hoàn toàn sẵn sàng chịu trách nhiệm về nội dung đó không?
| Kim chỉ nam hành động: “Đọc kỹ – Kiểm chứng – Thấu đáo suy nghĩ – Rồi mới chia sẻ”. Đừng để bản thân trở thành mắt xích phát tán tin giả chỉ vì một thao tác vô tâm! |
2. TÔN TRỌNG NGƯỜI KHÁC – KIÊN QUYẾT NÓI 'KHÔNG' VỚI BẮT NẠT TRỰC TUYẾN
Không gian số tuyệt đối không phải là nơi để trút cảm xúc tiêu cực, chế giễu, miệt thị hay xúc phạm danh dự của người khác. Mỗi học sinh Nguyễn Trãi cần thể hiện nét đẹp thanh lịch qua các hành động cụ thể:
- Không sử dụng ngôn từ tục tĩu, thô thiển, mang tính chất miệt thị, xúc phạm danh dự, nhân phẩm người khác.
- Không đem ngoại hình, hoàn cảnh gia đình, năng lực học tập hay những nét đặc điểm cá nhân của bạn bè ra làm đề tài giễu cợt.
- Tuyệt đối không tạo lập tài khoản ẩn danh, mạo danh để trêu chọc ác ý, quấy rối hoặc gây ảnh hưởng tiêu cực đến người khác.
- Không tùy tiện quay chụp hình ảnh, video clip của bạn bè, thầy cô để đăng tải lên mạng xã hội khi chưa có sự đồng ý.
- Không tham gia, không hưởng ứng, không chia sẻ hay cổ xúy cho các hội nhóm và nội dung có tính chất bạo lực mạng, bắt nạt, lăng mạ tập thể.
- Khi phát hiện bạn bè xung quanh bị tấn công hoặc bắt nạt trên không gian mạng, tuyệt đối không “hùa theo” hay chia sẻ để câu view, câu tương tác. Thay vào đó, hãy đồng cảm, lên tiếng can ngăn và báo ngay cho thầy cô, cha mẹ hoặc người lớn đáng tin cậy để kịp thời hỗ trợ.
Một bình luận thiếu chín chắn có thể để lại vết thương tâm lý sâu sắc và dai dẳng. Hãy dùng mạng xã hội như chiếc cầu nối của sự sẻ chia, tình bạn và năng lượng tích cực!
3. BẢO VỆ THÔNG TIN CÁ NHÂN – LÁ CHẮN TỰ VỆ TRÊN KHÔNG GIAN SỐ
Trong thời đại dữ liệu số, thông tin cá nhân chính là tài sản vô giá cần được bảo vệ nghiêm ngặt. Các em học sinh cần nêu cao cảnh giác, tuyệt đối không tùy tiện chia sẻ công khai các dữ liệu nhạy cảm:
- Địa chỉ nhà ở, nơi sinh hoạt, lịch trình cá nhân;
- Số điện thoại cá nhân và của người thân;
- Mật khẩu tài khoản mạng xã hội, tài khoản học tập trực tuyến;
- Mã xác thực một lần (mã OTP);
- Thông tin tài khoản ngân hàng, mã PIN ví điện tử;
- Hình ảnh chụp giấy tờ tùy thân (Căn cước công dân, thẻ học sinh, thẻ ngân hàng...);
- Các bí mật đời tư của bản thân, gia đình và bạn bè xung quanh.
| Nguyên tắc “5 KHÔNG – 1 CÓ” bảo mật: Thiết lập mật khẩu mạnh – Tuyệt đối không chia sẻ mật khẩu – Không cung cấp mã OTP cho bất kỳ ai – Luôn cảnh giác với đường link lạ – Luôn đăng xuất tài khoản khi dùng thiết bị công cộng. |
- Đặc biệt, không nên nhẹ dạ cả tin vào những lời mời kết bạn từ người lạ, các tin nhắn trúng thưởng, hay những lời đề nghị tài chính hấp dẫn nhưng bất minh trên mạng. Khi nhận thấy dấu hiệu bị lộ lọt dữ liệu, bị chiếm đoạt tài khoản hoặc đối mặt với chiêu trò lừa đảo trực tuyến, các em cần giữ bình tĩnh, chụp lại toàn bộ bằng chứng xác thực và báo ngay cho cha mẹ, giáo viên chủ nhiệm hoặc các cơ quan chức năng để được can thiệp kịp thời.
4. TÔN TRỌNG BẢN QUYỀN – TIẾP CẬN VÀ SỬ DỤNG THÔNG TIN CÓ TRÁCH NHIỆM
Mạng Internet là kho tàng tri thức khổng lồ, tuy nhiên điều đó không đồng nghĩa với việc chúng ta có quyền sao chép và khai thác tùy tiện nội dung của người khác mà không có sự cho phép.
Trong quá trình học tập, nghiên cứu và sáng tạo nội dung số, học sinh cần thực hiện nghiêm túc:
- Luôn trích dẫn và ghi rõ nguồn gốc tác giả khi sử dụng tài liệu, hình ảnh, âm nhạc, số liệu từ các nguồn tham khảo.
- Nói không với việc sao chép nguyên văn sản phẩm của người khác rồi nhận là thành quả sáng tạo của chính mình.
- Không tùy tiện lấy hình ảnh, video clip, sản phẩm thiết kế của người khác phục vụ mục đích thương mại hoặc đăng tải trái phép.
- Tôn trọng quyền tác giả và quyền liên quan theo quy định pháp luật.
- Khi ứng dụng công cụ Trí tuệ nhân tạo (AI): Hãy coi AI là trợ lý học tập hỗ trợ gợi mở tư duy, song luôn phải chủ động kiểm chứng lại dữ liệu, giữ vững tính độc lập trong tư duy và tự chịu trách nhiệm về bài làm của mình; tuyệt đối không dùng AI để gian lận học thuật hoặc tạo lập nội dung nguy hại.
Là một công dân số chân chính, chúng ta không chỉ thông thạo công nghệ mà còn phải thấu hiểu và tôn trọng quyền sở hữu trí tuệ của cộng đồng.
5. NÓI KHÔNG VỚI TIẾP TAY CHO TIN GIẢ VÀ CÁC LUỒNG THÔNG TIN ĐỘC HẠI
Một trách nhiệm công dân tiên quyết khi tham gia mạng xã hội là tuyệt đối không trở thành công cụ tiếp tay cho các luồng thông tin sai lệch, độc hại và phản cảm.
Hãy luôn duy trì 'bộ lọc phản biện' và cảnh giác trước các dạng thông tin:
- Những tiêu đề giật gân, câu tương tác thái quá (clickbait), gây sốc hoặc gieo rắc hoang mang;
- Thông tin mập mờ, nặc danh, không có nguồn phát ngôn chính thống;
- Các tin đồn thất thiệt liên quan đến đời tư cá nhân, tập thể hoặc uy tín tổ chức;
- Hình ảnh, clip có dấu hiệu bị cắt ghép, chỉnh sửa bóp méo sự thật;
- Những thông điệp hối thúc người xem phải chia sẻ ngay lập tức theo phong trào;
- Các đường link mồi nhử yêu cầu đăng nhập tài khoản hoặc khai báo thông tin cá nhân;
- Nội dung kích động bạo lực, thù hằn, tệ nạn xã hội hoặc vi phạm chuẩn mực đạo đức và pháp luật.
| QUY TẮC 4 KHÔNG: 1. KHÔNG TIN NGAY 2. KHÔNG CHIA SẺ NGAY 3. KHÔNG BÌNH LUẬN KHI CHƯA HIỂU RÕ BẢN CHẤT 4. KHÔNG TIẾP TAY CHO NỘI DUNG XẤU ĐỘC QUY TRÌNH HÀNH ĐỘNG CHUẨN: DỪNG LẠI ➔ KIỂM CHỨNG ➔ ĐÁNH GIÁ TÁC ĐỘNG ➔ CHIA SẺ CÓ TRÁCH NHIỆM |
6. TUYỆT ĐỐI TUÂN THỦ PHÁP LUẬT – KHÔNG ĐỂ MẠNG XÃ HỘI TRỞ THÀNH NƠI VI PHẠM
| “Thế giới ảo – Pháp luật thật: Mọi hành vi trên không gian mạng đều chịu sự điều chỉnh nghiêm minh của pháp luật!” |
Bình phong màn hình ảo không thể xóa nhòa trách nhiệm pháp lý thực tế của người dùng. Mọi hành vi sai phạm trên không gian số đều có thể bị truy cứu và xử lý nghiêm khắc theo Luật An ninh mạng và các quy định pháp luật hiện hành. Mỗi học sinh cần nhận diện và tránh xa các hành vi sau:
- Tung tin bịa đặt, sai sự thật gây hoang mang dư luận hoặc ảnh hưởng xấu đến người khác;
- Xúc phạm nghiêm trọng danh dự, nhân phẩm, uy tín của tập thể và cá nhân;
- Đe dọa, bắt nạt trực tuyến, quấy rối hoặc khủng bố tinh thần người khác;
- Mạo danh tổ chức, cá nhân; giả mạo tài khoản mạng xã hội;
- Tấn công, can thiệp trái phép hoặc chiếm đoạt quyền quản trị tài khoản số của người khác;
- Thu thập, phát tán hoặc sử dụng trái phép thông tin đời tư, dữ liệu cá nhân của người khác;
- Tán phát các văn hóa phẩm độc hại, nội dung đồi trụy hoặc tài liệu trái pháp luật;
- Tổ chức hoặc tiếp tay cho các hành vi lừa đảo trực tuyến, cờ bạc mạng dưới mọi hình thức.
Đối với lứa tuổi học sinh, tinh thần thượng tôn pháp luật bắt đầu từ chính những hành động nhỏ nhất mỗi ngày: từ cách bình luận, cách tương tác văn minh trên điện thoại và mạng xã hội.
7. KHI ĐỐI MẶT VỚI NỘI DUNG XẤU, BỊ ĐE DỌA HOẶC BẮT NẠT: ĐỪNG IM LẶNG!
Nếu không may trở thành nạn nhân hoặc tình cờ phát hiện các hành vi tiêu cực trên môi trường mạng, các em hãy thực hiện ngay quy trình ứng phó 5 bước an toàn sau:
- BƯỚC 1: GIỮ BÌNH TĨNH – Không hoảng loạn, không đáp trả bằng những lời lẽ nóng nảy hay sa vào các cuộc tranh cãi vô bổ.
- BƯỚC 2: LƯU LẠI BẰNG CHỨNG – Chụp lại toàn bộ ảnh màn hình (bao gồm ngày giờ, tài khoản gửi), sao chép đường link, lưu tin nhắn liên quan để phục vụ công tác xác minh.
- BƯỚC 3: CHẶN VÀ BÁO CÁO – Kích hoạt tính năng chặn người dùng xấu và gửi báo cáo vi phạm tiêu chuẩn cộng đồng đến ban quản trị nền tảng.
- BƯỚC 4: TÌM KIẾM SỰ HỖ TRỢ KỊP THỜI – Chủ động tâm sự, thông báo ngay cho cha mẹ, thầy cô chủ nhiệm, thầy cô bộ môn, ban chấp hành Đoàn trường hoặc các kênh hỗ trợ tâm lý học đường.
- BƯỚC 5: TUYỆT ĐỐI KHÔNG TỰ Ý TRẢ ĐŨA – Không tự phát tán thông tin của đối phương, không dùng ngôn từ đe dọa, xúc phạm hoặc thực hiện hành vi vi phạm pháp luật để “trả đũa”.
| “Tìm kiếm sự trợ giúp đúng lúc không phải là yếu đuối, mà là biểu hiện của bản lĩnh, sự thông minh và kỹ năng tự bảo vệ có trách nhiệm!” |
8. HỌC SINH NGUYỄN TRÃI – BA ĐÌNH: HÌNH MẪU CÔNG DÂN SỐ THANH LỊCH, VĂN MINH
Một học sinh tiêu biểu với nét đẹp văn hóa trong thời đại số không chỉ đơn thuần là người thành thạo công nghệ, mà là người hội tụ trọn vẹn 6 phẩm chất vàng:
- 1. BIẾT: Thấu hiểu các quy định pháp luật, nắm vững quyền lợi và nghĩa vụ của bản thân trên không gian mạng.
- 2. SUY NGHĨ: Biết tư duy phản biện, luôn chủ động kiểm chứng thông tin trước khi tiếp nhận và chia sẻ.
- 3. TÔN TRỌNG: Tôn trọng danh dự, nhân phẩm, quyền riêng tư và quyền tự do chính đáng của cộng đồng mạng.
- 4. BẢO VỆ: Chủ động thiết lập lá chắn bảo vệ an toàn cho dữ liệu cá nhân và tài khoản số của mình.
- 5. CHỊU TRÁCH NHIỆM: Dám chịu trách nhiệm toàn diện trước từng phát ngôn, từng nội dung đăng tải và từng lượt tương tác.
- 6. LAN TỎA: Tích cực lan tỏa những hình ảnh đẹp, câu chuyện truyền cảm hứng nhân văn và các giá trị tích cực đến cộng đồng.
| THÔNG ĐIỆP TỪ TỔ XÃ HỘI – TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI – BA ĐÌNH
“MỖI CÚ NHẤP CHUỘT – MỘT LẦN THỂ HIỆN TRÁCH NHIỆM CÔNG DÂN!”
VĂN MINH TRONG LỜI NÓI – TRÁCH NHIỆM TRONG CHIA SẺ
AN TOÀN TRONG SỬ DỤNG – THƯỢNG TÔN PHÁP LUẬT TRÊN KHÔNG GIAN MẠNG! |
KHI CẦN HỖ TRỢ HOẶC TƯ VẤN TÂM LÝ, CÁC EM HÃY LIÊN HỆ:
- ·• Giáo viên Chủ nhiệm & Giáo viên Bộ môn: Trao đổi trực tiếp hoặc kết nối qua các kênh liên lạc chính thức của lớp.
- ·• Ban Chấp hành Đoàn trường: Liên hệ để được hỗ trợ chuyên đề và tham gia các hoạt động giáo dục kỹ năng số an toàn.
- ·• Phòng Tham vấn Tâm lý Học đường: Thầy Trọng – Hotline / Zalo: 0989 203 79 (Hỗ trợ, đồng hành và tư vấn tâm lý học đường cho học sinh).
MỘT SỐ HÌNH ẢNH HOẠT ĐỘNG TUYÊN TRUYỀN, PHỔ BIẾN PHÁP LUẬT VÀ KỸ NĂNG SỐ TẠI TRƯỜNG THPT NGUYỄN TRÃI – BA ĐÌNH
Ảnh minh họa: Tuyên truyền về Ngày pháp luật Việt Nam
Ảnh minh họa: Tuyên truyền giáo dục phòng chống tác hại của thuốc lá điện tử
Ảnh minh họa: Phiên tòa giả định do học sinh trường THPT Nguyễn Trãi Ba Đình thực hiện
Ảnh minh họa: Phiên tòa giả định do học sinh trường THPT Nguyễn Trãi Ba Đình thực hiện
