Đừng im lặng trước bạo lực học đường: hiểu pháp luật, ứng xử văn minh, bảo vệ mình và bạn bè

Trường học là không gian thân thương để học sinh học tập, rèn luyện nhân cách, kết nối tình bạn và từng bước hoàn thiện bản thân. Một môi trường giáo dục an toàn, nhân văn không chỉ cần những bài giảng bổ ích trên lớp mà còn đòi hỏi sự tôn trọng, thấu hiểu, tình yêu thương và ý thức tự giác chấp hành các quy định của nhà trường cũng như pháp luật của Nhà nước.

Trong thực tế cuộc sống học đường, những mâu thuẫn giữa học sinh đôi khi khởi phát từ những điều rất nhỏ: một câu nói thiếu kiềm chế, một sự hiểu lầm chưa được tỏ tường, một trò đùa quá giới hạn hay một bình luận thiếu thiện chí trên mạng xã hội. Nếu không được nhận diện và xử lý thấu đáo, chuẩn mực, những xích mích ấy rất dễ leo thang thành những hành vi bạo lực, gây tổn thương sâu sắc cho bạn bè và chính bản thân.

Thực hiện Kế hoạch số 275/KH-THPTNTBD về công tác thông tin, tuyên truyền Cải cách hành chính nhà nước giai đoạn 2026 – 2030, Trường THPT Nguyễn Trãi – Ba Đình luôn đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật, nhằm nâng cao ý thức chấp hành pháp luật và kiến tạo môi trường giáo dục: KỶ CƯƠNG – AN TOÀN – VĂN MINH – THÂN THIỆN. Dưới đây là những nội dung quan trọng mà mỗi học sinh cần ghi nhớ và thực hiện:

1. BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG KHÔNG CHỈ ĐƠN THUẦN LÀ ĐÁNH NHAU

Khi nhắc đến bạo lực học đường, không ít người thường nghĩ ngay đến các vụ xô xát, ẩu đả thể xác. Tuy nhiên, trong môi trường hiện đại, bạo lực học đường tồn tại dưới nhiều hình thái tinh vi, nguy hiểm:

• ·• Bạo lực thể chất: Bao gồm các hành vi đánh, đấm, đá, xô đẩy, cố ý gây thương tích hoặc gây tổn hại trực tiếp đến sức khỏe, thân thể của người khác.
• ·• Bạo lực tinh thần: Bao gồm hành vi chửi mắng, miệt thị, chế giễu ngoại hình, hoàn cảnh gia đình; lăng mạ, xúc phạm danh dự, nhân phẩm; cô lập, tẩy chay hoặc lôi kéo bạn bè cùng xa lánh, gây áp lực tâm lý nặng nề cho nạn nhân.
• ·• Bạo lực trên không gian mạng: Đang có xu hướng gia tăng đáng báo động trong thời đại số. Đó là việc dùng hình ảnh, video clip, tin nhắn để chế giễu, xúc phạm, đe dọa, bôi nhọ người khác; phát tán hình ảnh riêng tư khi chưa được cho phép; tung tin đồn bịa đặt hoặc lập hội nhóm để công kích, bôi xấu bạn học trên mạng xã hội.

  Lưu ý đặc biệt: Cần nhấn mạnh rằng: Hành vi quay phim, chụp ảnh một vụ việc bạo lực rồi thản nhiên phát tán lên mạng để câu like, câu tương tác tuyệt đối không phải là hành động vô hại. Việc làm ấy không chỉ khoét sâu vết thương tâm lý của người trong cuộc mà tùy theo tính chất, mức độ vi phạm còn có thể bị xử lý nghiêm khắc về mặt kỷ luật học đường và pháp lý của Nhà nước.

  Thông điệp cốt lõi: “Đùa vui chỉ thực sự là vui khi người khác cũng cảm thấy vui”. Nếu một hành vi khiến bạn bè rơi vào cảm giác sợ hãi, tổn thương, xấu hổ hay bị xúc phạm, các em hãy lập tức dừng lại và suy ngẫm!

   

  2. MÂU THUẪN KHÔNG BAO GIỜ ĐƯỢC GIẢI QUYẾT BẰNG BẠO LỰC

  Bất đồng ý kiến trong quá trình học tập, sinh hoạt và giao tiếp là điều khó tránh khỏi ở lứa tuổi học trò, bởi mỗi cá nhân đều có nét tính cách và góc nhìn riêng biệt. Điều quan trọng nhất quyết định văn hóa của người học sinh chính là cách chúng ta lựa chọn để giải quyết những mâu thuẫn ấy.

  Học sinh tuyệt đối KHÔNG NÊN thực hiện các hành vi tiêu cực sau:

• Dùng nắm đấm hoặc vũ lực để giải quyết tranh chấp;
• Đe dọa, lôi kéo hay rủ rê bè phái cùng tham gia đánh nhau;
• Tàng trữ, mang theo hung khí hoặc các vật dụng nguy hiểm đến trường để trả đũa;
• Lập nhóm, hẹn gặp mặt ngoài cổng trường để “giải quyết ân oán” bằng bạo lực;
• Đăng bài viết, bình luận khiêu khích hoặc nhắn tin đe dọa làm bùng phát xung đột;
• Quay video, livestream phát trực tiếp hoặc chia sẻ hình ảnh ẩu đả nhằm cổ vũ, chế giễu.

  QUY TRÌNH 5 BƯỚC HÓA GIẢI MÂU THUẪN CHUẨN MỰC: BÌNH TĨNH ➔ LẮNG NGHE ➔ TRAO ĐỔI VĂN MINH ➔ TÌM GIẢI PHÁP THỎA ĐÁNG ➔ NHỜ THẦY CÔ, GIA ĐÌNH HỖ TRỢ “Một phút nóng giận có thể để lại nỗi ân hận suốt đời. Biết kiềm chế cảm xúc không phải là yếu đuối, mà là biểu hiện của sự trưởng thành, bản lĩnh và ý thức trách nhiệm!”

   

  3. NẾU LÀ NẠN NHÂN BỊ BẮT NẠT HOẶC ĐE DỌA: ĐỪNG IM LẶNG!

  Khi không may trở thành nạn nhân của hành vi bắt nạt hoặc đe dọa, một số học sinh thường chọn cách cam chịu, im lặng vì tâm lý sợ hãi, tự ti, xấu hổ hoặc lo sợ sự việc bị đẩy đi xa hơn. Tuy nhiên, sự im lặng vô tình sẽ dung dưỡng cho cái sai tiếp diễn. Chủ động lên tiếng tìm kiếm sự giúp đỡ chính là cách thông minh và dũng cảm nhất để bảo vệ chính mình.

  Khi rơi vào tình huống mất an toàn, các em hãy thực hiện các bước sau:

• ·• Bước 1 – Giữ bình tĩnh: Không phản ứng bằng bạo lực, không đáp trả bằng những lời lẽ kích động khiến căng thẳng leo thang.
• ·• Bước 2 – Rời khỏi nơi nguy hiểm: Khi nhận thấy nguy hiểm, hãy nhanh chóng di chuyển đến những khu vực an toàn, nơi có sự hiện diện của thầy cô giáo, bác bảo vệ hoặc người lớn.
• ·• Bước 3 – Tìm kiếm người hỗ trợ: Mở lòng chia sẻ ngay với cha mẹ, thầy cô chủ nhiệm, giáo viên bộ môn, cán bộ Đoàn trường, chuyên viên tư vấn tâm lý hoặc người lớn đáng tin cậy.
• ·• Bước 4 – Cung cấp thông tin trung thực: Trình bày trung thực, rõ ràng và đầy đủ diễn biến sự việc để các thầy cô và người có trách nhiệm nắm bắt, hỗ trợ xử lý đúng đắn.
• ·• Bước 5 – Không tự ý trả đũa: Tuyệt đối không tìm cách trả thù cá nhân hoặc dùng các biện pháp sai trái để “tự đòi công bằng”.

  “Lên tiếng khi cần sự giúp đỡ không phải là sự yếu đuối. Đó chính là biểu hiện cao nhất của kỹ năng tự bảo vệ bản thân có trách nhiệm!”

   

  4. NGƯỜI CHỨNG KIẾN CŨNG LÀ NGƯỜI MANG TRÁCH NHIỆM

  Trong một vụ việc bạo lực học đường, trách nhiệm không chỉ thuộc về người trực tiếp gây ra và người bị hại. Những người đứng xem, chứng kiến cũng đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với diễn biến của sự việc. Thái độ thờ ơ, hò reo cổ xúy chính là 'chất xúc tác' khiến bạo lực bùng phát dữ dội hơn.

  Khi chứng kiến bạn bè bị bắt nạt hoặc có dấu hiệu nhen nhóm xô xát, mỗi học sinh cần:

• Tuyệt đối không tham gia vào vòng vây hay đám đông ẩu đả;
• Không hò reo, cổ vũ, kích động bạo lực dưới bất kỳ hình thức nào;
• Không dùng điện thoại quay phim, chụp ảnh và phát tán hình ảnh nhằm mục đích chế giễu người khác;
• Nhanh chóng báo tin khẩn cấp cho thầy cô giáo, giám thị, bảo vệ hoặc người lớn có trách nhiệm gần nhất;
• Đồng cảm, động viên và hỗ trợ bạn tìm kiếm sự trợ giúp y tế, tâm lý khi cần thiết.

  Một lời báo tin kịp thời của các em có thể ngăn chặn cả một hậu quả đau lòng. Hãy là một người chứng kiến có trách nhiệm, bản lĩnh, biết bảo vệ lẽ phải và chung tay đẩy lùi bạo lực!

  5. HIỂU BIẾT PHÁP LUẬT ĐỂ TỰ THIẾT LẬP 'ĐIỂM DỪNG' HÀNH VI

  Ở lứa tuổi học sinh THPT, các em đang trong giai đoạn hoàn thiện nhận thức và từng bước hình thành đầy đủ năng lực chịu trách nhiệm pháp lý đối với mọi hành vi của mình. Do đó, việc trang bị hiểu biết pháp luật là vô cùng cấp thiết. Các hành vi cố ý gây thương tích, hủy hoại tài sản, gây rối trật tự công cộng, đe dọa, làm nhục người khác hoặc xúc phạm danh dự, nhân phẩm đều phải đối diện với các chế tài xử lý nghiêm minh tùy theo độ tuổi, tính chất, mức độ lỗi và hậu quả thực tế.

  Về trách nhiệm hình sự: Người từ đủ 16 tuổi trở lên về nguyên tắc phải chịu trách nhiệm hình sự về mọi tội phạm do mình gây ra; người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi phải chịu trách nhiệm hình sự đối với tội phạm rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng theo luật định.

  Vì vậy, học sinh cần gạt bỏ hoàn toàn những suy nghĩ sai lầm như:

• “Mình còn là học sinh dưới tuổi thành niên nên chắc chắn không bị xử lý pháp luật.”
• “Mình chỉ đứng xem, chỉ đi theo nhóm, chỉ quay video hoặc chỉ cầm hộ đồ cho bạn thì không liên quan.”

  “Hiểu pháp luật không phải để lo sợ, mà để biết điều gì nên làm, điều gì tuyệt đối không được làm; hiểu pháp luật để biết tự bảo vệ mình, tôn trọng người khác và luôn biết dừng lại đúng lúc trước những giới hạn pháp lý!”

   

  6. NHÀ TRƯỜNG – GIA ĐÌNH – HỌC SINH: ĐỒNG HÀNH VÌ TRƯỜNG HỌC HẠNH PHÚC

  Xây dựng một môi trường học đường an toàn, thân thiện là sứ mệnh chung đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ, đồng bộ giữa Nhà trường, Gia đình và toàn thể Học sinh.

  Nhà trường tiếp tục đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến giáo dục pháp luật; lồng ghép trang bị kỹ năng sống, văn hóa ứng xử thanh lịch và các chuyên đề phòng, chống bạo lực học đường qua các tiết sinh hoạt lớp, tiết chào cờ đầu tuần và các hoạt động ngoại khóa của Đoàn trường. Khi gặp bất kỳ khó khăn, áp lực tâm lý hoặc nguy cơ xung đột, học sinh hãy chủ động liên hệ ngay với: Ban Giám hiệu, Thầy Cô Chủ nhiệm, Thầy Cô Bộ môn, Ban Chấp hành Đoàn trường, Tổ Tham vấn Tâm lý Học đường và Cha Mẹ để nhận được sự đồng hành, hỗ trợ kịp thời nhất.

  Phương châm hành động hiệu quả: “Phát hiện sớm – Báo tin kịp thời – Xử lý đúng cách” chính là chiếc chìa khóa vàng để ngăn chặn tận gốc bạo lực học đường.

  7. MỖI HỌC SINH NGUYỄN TRÃI – BA ĐÌNH LÀ MỘT 'TUYÊN TRUYỀN VIÊN' TÍCH CỰC

  Xây dựng một ngôi trường an toàn không bắt đầu từ những điều to lớn, xa xôi mà khởi nguồn từ chính nhận thức, thái độ và từng hành vi ứng xử văn minh mỗi ngày của từng học sinh trong từng lớp học.

  Mỗi đoàn viên, thanh niên Trường THPT Nguyễn Trãi – Ba Đình hãy cùng nhau thực hiện trọn vẹn thông điệp hành động:

• ·• KHÔNG BẠO LỰC: Kiên quyết không dùng bạo lực để giải quyết bất đồng, mâu thuẫn.
• ·• KHÔNG CỔ VŨ: Không hò reo, không kích động, không quay phim hay tiếp tay cho các hành vi sai trái.
• ·• KHÔNG THỜ Ơ: Không làm ngơ, không quay lưng khi bản thân hoặc bạn bè xung quanh bị tổn thương.
• ·• BIẾT TÔN TRỌNG: Tôn trọng sự khác biệt về cá tính, tôn trọng danh dự, nhân phẩm và thân thể của mọi người.
• ·• BIẾT CHỊU TRÁCH NHIỆM: Suy nghĩ thấu đáo trước khi hành động, dám chịu trách nhiệm trước lời nói và việc làm của mình.
• ·• BIẾT YÊU THƯƠNG: Chủ động chia sẻ, giúp đỡ, biết nói lời cảm ơn, xin lỗi và lan tỏa những việc làm tử tế trong học đường.

MỘT SỐ HÌNH ẢNH HOẠT ĐỘNG TUYÊN TRUYỀN, PHỔ BIẾN GIÁO DỤC PHÁP LUẬT VỀ PHÒNG CHỐNG BẠO LỰC HỌC ĐƯỜNG TẠI NHÀ TRƯỜNG

Ảnh: Cô giáo phổ biến chuyên đề 'Phòng chống bạo lực học đường' hưởng ứng Ngày Pháp luật Việt Nam 9/11

Ảnh: Học sinh thực hiện phần tranh tụng trong phiên tòa giả định tuyên truyền pháp luật

Ảnh: Thầy và trò nhà trường tham gia phiên tòa giả định giáo dục phòng chống bạo lực học đường

Ảnh: Biển pano tuyên truyền 'Nói không với bạo lực học đường' tại khuôn viên trường

Ảnh: Biển pano giáo dục kỹ năng ứng xử 'Học nói cảm ơn, xin lỗi nhiều - Bạo lực trong bạn sẽ dần biến mất'

Ảnh: Học sinh hào hứng tham gia cuộc thi tìm hiểu kiến thức pháp luật và phòng chống bạo lực học đường

Infographic: Cẩm nang tuyên truyền 'Đừng im lặng trước bạo lực học đường - Hiểu pháp luật để bảo vệ mình và bạn bè' (Trường THPT Nguyễn Trãi - Ba Đình)