Tập huấn chuyên đề Thành phố cấp THPT – Môn Ngữ Văn: “Vận dụng cách đánh giá PISA trong lĩnh vực đọc hiểu Ngữ văn" - Hà Nội tích cực hội nhập quốc tế

Hội nghị diễn ra nghiêm túc, thiết thực và hiệu quả dưới sự chỉ đạo của đồng chí Trần Đăng Nghĩa – Phó Trưởng phòng Giáo dục Trung học (Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội), cùng sự tham gia báo cáo chuyên môn của TS. Nguyễn Thị Phương Lan (Hiệu trưởng Trường THPT Nguyễn Trãi – Ba Đình), ThS. Trần Thị Hải Quỳ (Giáo viên Trường THPT Lý Thường Kiệt) và đông đảo giáo viên cốt cán môn Ngữ văn cấp THPT trên địa bàn Thủ đô.

Ảnh: Đồng chí Trần Đăng Nghĩa - Phó Trưởng phòng Giáo dục Trung học phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị

Hội nghị đã thảo luận và thống nhất được các nội dung quan trọng của dạy học môn Ngữ văn trong bối cảnh mới, trong đó, điểm nhấn đáng chú ý là:

1. Thấu suốt bản chất: Cuộc gặp gỡ giữa Chương trình 2018 và chuẩn đánh giá quốc tế

Mở đầu buổi tập huấn, phát biểu chỉ đạo của đồng chí Trần Đăng Nghĩa và chuyên đề tổng quan của TS. Nguyễn Thị Phương Lan đã làm rõ điểm hội tụ cốt lõi: triết lý đánh giá của PISA hoàn toàn tương thích với định hướng phát triển phẩm chất, năng lực của Chương trình GDPT 2018. Đọc hiểu theo chuẩn PISA không phải là việc tái hiện kiến thức bề mặt, mà là quá trình tư duy tích cực gồm 3 quy trình nhận thức gắn liền với các bậc tư duy:

• Tiếp cận và truy xuất thông tin (tương ứng cấp độ Nhận biết).
• Kết nối và tích hợp (tương ứng cấp độ Thông hiểu).
• Phản ánh và đánh giá (tương ứng cấp độ Vận dụng – tư duy bậc cao).

Qua đó, việc đọc được mở rộng ra 4 bối cảnh đời sống thực tế: Cá nhân, Cộng đồng, Giáo dục và Nghề nghiệp, giúp học sinh biến văn bản thành công cụ tư duy để giải quyết các vấn đề trong học tập và xã hội hiện đại, chuyển đổi cốt lõi từ dạy thể loại và kĩ năng thay vì dạy học tác phẩm.

 TS. Nguyễn Thị Phương Lan – Hiệu trưởng trường THPT Nguyễn Trãi – Ba Đình giới thiệu tổng quan về đánh giá Pisa lĩnh vực Đọc hiểu

2. Bước chuyển kỹ thuật: Từ “chấm điểm” sang “mã hóa” – Tôn trọng tư duy khác biệt

Điểm nhấn chuyên môn sâu sắc nhất của đợt tập huấn là phần chia sẻ và thực hành do ThS. Trần Thị Hải Quỳ điều hành. Các thầy cô đã trực tiếp trải nghiệm kỹ thuật thiết kế câu hỏi đa dạng (trắc nghiệm khách quan, trắc nghiệm phức hợp, câu hỏi đóng và câu hỏi mở) trên các ngữ liệu thơ, truyện… nằm ngoài sách giáo khoa.

Th.s Trần Thị Hải Quỳ hướng dẫn các dạng câu hỏi và mã hóa trong Pisa vào lĩnh vực Đọc hiểu

Hội nghị đã làm sáng tỏ khái niệm “mã hóa” theo chuẩn PISA: Thang mã hóa (Mã 2 – Đạt tối đa, Mã 1 – Chưa đầy đủ, Mã 0 – Chưa đạt, Mã 9 – Bỏ trống) cung cấp dữ liệu chẩn đoán chính xác. Nhờ đó, giáo viên có căn cứ xây dựng biểu mẫu hướng dẫn chấm (rubric) mở, hạn chế tối đa tính chủ quan, bảo đảm sự công bằng và tôn trọng những cách cảm, cách nghĩ độc lập, sáng tạo của học trò miễn là có căn cứ logic.

3. Lan tỏa cảm hứng: Biến tri thức đánh giá thành giờ học đổi mới

Trong phiên thảo luận và giải đáp do TS. Nguyễn Thị Phương Lan chủ trì, các thầy cô đã thẳng thắn tháo gỡ những băn khoăn khi đưa kỹ thuật PISA vào thực tế nhà trường nhằm tránh bệnh “mô phỏng hình thức”. Mọi kỹ thuật chỉ thực sự có giá trị khi giữ vững đặc trưng môn Ngữ văn: tôn trọng văn bản, coi trọng bằng chứng và khơi mở không gian đối thoại.

Đồng chí Trần Đăng Nghĩa – Phó trưởng phòng Giáo dục trung học nhấn mạnh trong phát biểu kết luận: Đợt tập huấn không nhằm áp đặt một khuôn mẫu máy móc, mà là chiếc đòn bẩy để mỗi người thầy tự nhìn nhận lại phương pháp dạy học của chính mình. Đánh giá không phải là khâu kết thúc, mà là mắt xích trung tâm kết nối chặt chẽ giữa Chương trình – Dạy – Học.

Hội nghị khép lại nhưng mở ra một hành trình chuyên môn đầy cảm hứng. Khi mỗi câu hỏi đọc hiểu được thiết kế bằng sự cởi mở và chuẩn xác, mỗi giờ học Ngữ văn tại Hà Nội sẽ thực sự là nơi ươm mầm bản lĩnh: giúp học sinh bước vào đời không chỉ với một tâm hồn biết rung động trước cái đẹp, mà còn sở hữu một tư duy độc lập, tỉnh táo và sẵn sàng thích ứng với mọi biến chuyển của thời đại.

Một số hình ảnh tại hội nghị:

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm

Ban tổ chức Hội nghị

Không khí làm việc tích cực tại Hội nghị